روش‌هایی خلاق برای برقراری آرامش در کلاس

تاریخ انتشار: ۱۹ بهمن ۱۳۹۴

 

بالاخره یک روز جلوی ۳۶ شاگرد دبیرستانی شلوغ و پر سر و صدا از پا در آمدم و مثل بازیگر غمزده یک نمایش درام روی زانوهایم افتادم. ناگهان ۳۶ تماشاگر بهت‌زده با دهان‌هایی باز در سکوتی مرگ‌بار فرو رفتند. دوباره روی پاهایم ایستادم، انگار که هیچ اتفاقی نیفتاده، و رو به کلاس که در سکوت محض فرو رفته بود گفتم «از توجه‌تون ممنونم. امروز می‌خواهیم درباره اشعار غنایی صحبت کنیم.» بعدترها دیگر به چنین روش رقت‌باری متوسل نشدم. دیدم اگر کلاسم از شلوغی منفجر هم شد، بهتر است بچه‌ها به پلیس زنگ بزنند تا اینکه ویدیوی به زانو افتادن معلم بیچاره‌شان را در شبکه‌های اجتماعی دست به دست کنند و انگشت‌نشان کل مدرسه شوم.

 

این روایت یکی از معلمان نشریه آموزشی ادوتوپیا ست. ادوتوپیا در مقاله‌ای در باب راهکارهای مدیریت یک کلاس شلوغ می‌گوید بسیاری از معلم‌ها در این اوقات از روش‌های ساکت کردن آنی استفاده می‌کنند. مثلاً چراغ کلاس را روشن و خاموش می‌کنند یا زنگوله‌ای را به صدا درمی‌آورند. بعضی‌ از روش «پنج فرمان» استفاده می‌کنند که این‌طوری‌ست:

به گوینده نگاه کن | سکوت کن | آرام سر جات بشین | هر چی دستته بذار کنار | حالا گوش بده

 

روشی مشابه روش بالا هم وجود دارد که با سه بار حرکت انگشت اشاره از بچه‌ها می‌خواهد به ترتیب بایستند، نگاه کنند و گوش دهند.

 

نشریه آموزشی ادوتوپیا روش‌های کمتر شناخته‌شده‌ای برای آرام کردن کلاس‌های شلوغ ارائه می‌دهد. بخشی از این روش‌ها را مطابق با پایه تحصیلی دانش‌آموزان در ادامه می‌خوانیم:

 

پیش‌دبستانی و اول دبستان

 

ابتکار و استفاده قوه تخیل بهتر و سریع‌تر از هر چیز توجه کودکان را جلب می‌کند. مثلاً برای جلب حواس‌شان از اشیایی استفاده کنید که صدایی ویژه دارند مثل سوت و زنگوله یا هر وسیله جالب دیگری که در دسترس دارید. یکی از معلمان پیش‌دبستانی نشریه ادوتوپیا از شاگردانش می‌خواهد مثل سنجابی که فندق زیر لپ‌هایش قایم کرده، دهانشان را باد کنند و آن وقت سعی کنند حرف بزنند. حرف زدن با لُپ‌های برآمده مشکل است، بچه‌‌ها خنده‌شان می‌گیرد، حواس و توجه‌شان جلب می‌شود و کلاس کم کم آرام می‌شوند.

یکی دیگر از معلمان از یک اسپری خوش‌بو که روی آن برچسب «اسپری سکوت» چسبانده استفاده می‌کند، گاهی هم با محلول حباب، فضای شلوغ کلاس را پر از «حباب‌ سکوت» می‌کند تا بچه‌ها آرام شوند.

 

دبستان و راهنمایی

 

وقتی با دانش‌آموزان راهنمایی سر و کار داشتم، برای جمع‌بندی هر فعالیت کلاسی، شروع بازی «بیست سکوت» را اعلام می‌کردم. اگر بچه‌ها ظرف بیست ثانیه پشت میز‌هایشان برمی‌گشتند و کاملاً آرام می‌شدند، یک امتیاز/نمره به کل کلاس می‌دادم. اگر بیست امتیاز می‌گرفتند آن وقت همه با هم بستنی می‌خوردیم. اولین بار نزدیک به یک ماه طول کشید تا به مرحله آخر برسند و بستنی نصیب‌شان شود.

 

یکی از بهترین راه‌های آرام کردن دانش‌آموزان راهنمایی این است که موقع ورودشان به کلاس نزدیک به در بایستید و با آن‌ها خوش و بش کنید. راب پلوین، کارشناس پرورشی و رفتاری نوجوانان به نشریه ادوتوپیا می‌گوید: در این مواقع خوب است با برخوردی گرم و کلامی دوستانه، بدون سرزنش و سخت‌گیری، با نوجوانان خوش‌وبِش کنیم تا از پرورش رویکردی سازنده از همان شروع کلاس در آن‌ها آغاز شود.  

 

دبیرستانی‌ها

 

گاهی اوقات آرام کردن نوجوانان پر انرژی توان و همت بیشتری می‌طلبد. راب جانسون، کارشناس آموزش به نشریه ادوتوپیا می‌گوید: یکی از راهکارهای معلمان دبیرستانی در مواقع شلوغی کلاس نوشتن جملاتی روی تخته است. مثلاً بنویسد اگر می‌خواهید حین درسم صحبت کنید، مجبور می‌شوم از زمان زنگ تفریح‌تان کم کنم. وقتی عنوان درس را روی تخته نوشتم، شما باید ساکت پشت میز‌هایتان نشسته باشید. هر کسی که هنوز مشغول صحبت باشد، باید تا پنج دقیقه بعد از پایان درس در کلاس بماند. او ادامه می‌دهد: این راهکار همیشه کارساز است به این خاطر که پیشاپیش به دانش‌آموزان هشدار می‌دهد.

 

یکی از معلمان ادوتوپیا کلاسش با دبیرستانی‌ها را با موسیقی کلاسیک شروع می‌کند. او معتقد است این کار با ایجاد فضایی جدی و حرفه‌ای در کلاس باعث می‌شود بچه‌‌ها به حفظ آرامش در طول درس پایبند بمانند.

 

پیشنهاد‌هایی برای اجرای راهکار‌ها


برای اجرای هر کدام از این راهکارها یا فعالیت‌ها ابتدا درباره‌شان برای بچه‌ها توضیح دهید و مطمئن شوید منظورتان را خوب فهمیده‌اند. بعد کلاس‌ شلوغ‌تان را شبیه‌سازی کنید تا فرصت تمرین داشته باشند و حین تمرین‌ جز به اجرای کامل و دقیق روش رضایت ندهید. سپس برایشان توضیح دهید انتظارتان از سکوت و آرامش کلاس در مواقع مختلف چیست؟ مثلاً سکوت کامل حین صحبت معلم و صحبت با صدای آرام وقت انجام فعالیت‌های گروهی.

 

منبع